به گزارش ارشد علوم ارتباطات و فعال رسانه نگین سارائی، پنجم اسفند در ایران به عنوان سالروز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندس نامگذاری شده است. دلیل این نامگذاری، تولد این دانشمند بزرگ ایرانی در چنین روزی است .
خواجه نصیرالدین طوسی که بود؟
ابوجعفر محمدبن محمد معروف به خواجه نصيرالدين در ۵ اسفند سال ۵۹۷ ق در طوس به دنيا آمد. ابتدا علوم عقلي و نقلي و حكمت مشاء و سپس رياضيات، فقه، فلسفه، نجوم و ادبيات را آموخت و در علوم روز به استادي تمام رسيد.
خواجه نصيرالدين چند سال پس از حمله سپاه چنگيزخان مغول، به قلعه اسماعيليه پناه برد و در آنجا نيز از تاليف و نگارش باز نايستاد. با غلبه سپاه مغول بر اسماعيليان، وي به خدمت هولاكوخان فرمانرواي وقت مغول پيوست و با استفاده از نفوذ خود، از كشتار مردم و دانشمندان و تخريب آثار فرهنگي و علمي و غارت شهرها و روستاها جلوگيري نمود.
پس از فتح بغداد و سقوط عباسيان، خواجه نصير ماموريت يافت تا رصدخانه مراغه را ترتيب دهد. او جماعتي از رياضيدانان بزرگ را گردآورد و كار احداث رصدخانه را در سال ۶۵۷ ق آغاز كرد. خواجه نصيرالدين، با اين كار، عالمان بزرگ زمان را كه پراكنده بودند در يك مكان، جمع كرد و همچنين كتابخانهاي عظيم در محل رصدخانه مراغه احداث نمود. وي براي تهيه كتابهاي مورد نظر، كتبي از بغداد، شام و شمال آفريقا و اطراف و اكناف ايران فراهم نمود و كتابخانهاي با بيش از ۴۰۰ هزار جلد كتاب، ايجاد كرد. عمر خواجه از اين پس در خدمات علمي گذشت.
خواجه نصيرالدين يكي از بزرگترين بنيانگذاران كلام شيعه بود و ضمن تاييد حكمت ابنسينا، به شرح مشكلات اشارات پرداخت. وي همچنين آثار متعددي را در علوم مختلف به نگارش درآورد كه اخلاق ناصري، تجريد العقايد، زيج ايلخاني، اوصاف الاشراف، اساسُ الاقتباس و تذكره نصيريه و بيش از ۶۰ اثر ديگر در اصول دين، منطق، هندسه، هيئت، نجوم، عروض و شعر از آن جمله اند. خواجه نصيرالدين در سال ۶۷۲ در ۷۵ سالگي درگذشت و در كاظمين به خاك سپرده شد.
خواجه نصیر سه پسر از خود به یادگار نهاد: صدرالدّین علی، فرزند بزرگ او که همواره در کنار پدر و همگام با او بود و در فلسفه، نجوم و ریاضی بهره کافی داشت. دومین فرزندش اصیل الدین حسن نیز اهل دانش و فضیلت بود و در زمان حیاتش اغلب به امور سیاسی مشغول بود.
این انتخاب به پاس گرامیداشت خدمات و دستاوردهای برجسته خواجه نصیرالدین طوسی در علوم مهندسی و دیگر دانشهای وابسته انجام شده است . برخی از مهمترین دلایل این بزرگداشت عبارتند از:
تأسیس رصدخانه مراغه: او این مرکز علمی عظیم را طراحی و ساخت که به عنوان یک شاهکار مهندسی در زمان خود شناخته میشود .
نقش در توسعه ریاضیات و هندسه: خواجه نصیرالدین طوسی را از بنیانگذاران علم مثلثات میدانند و خدمات ارزشمندی در زمینه هندسه و ریاضیات ارائه کرد که پایههای علوم مهندسی مدرن هستند .
نوآوری در معماری: آثار و نوشتههای او نشاندهنده تسلط بالایش بر اصول معماری و ساختوساز است .
از او بیشتر از ۲۵ کتاب به یادگار مانده که بیشتر آنها در زمینههای مثلثات و ریاضیات، فلسفه و دین، نجوم و معماری هستند که تعدادی از آنها به شرح زیر است:
۱- کتاب جوامع الحساب با التخت و التراب که درباره جمع و تفریق و کسرها است.
۲- الرساله الشافیه عن الشک فی الخطوط المتوازیه موضوع آن قواعد هندسی از اصول پنجماقلیدس است.
۳- رسالهای در اثبات اینکه ممکن نیست مجموع دو عدد مربع فرد عدد مربع باشد.
۴- رسالهای در ضرب و تقسیم و جبر و مثلثات
۵- ۱۰۵ مسئله از اصول اقلیدس
۶-زیج ایلخانی که ثمره مطالعاتی است که درباره رصدخانه مراغه صورت گرفته است.
خواجه آنقدر مهم است که یک دهانه آتشفشانی در ماه، روز مهندس در ایران، یک دانشگاه در تهران و یک رصدخانه در باکو به نامش است و لوگوی گوگل در ۸۱۲ مین سالگرد تولدش در سال ۲۰۱۳ به تصویرش آراسته شد و پنجم اسفند به دلیل زادروز خواجه نصیرالدین طوسی و به پاس نقش بیبدیل او در پیشرفت علوم و فنونی که زیربنای مهندسی مدرن هستند، به عنوان روز مهندس در ایران نامگذاری شده است .
این خبر را به اشتراک بگذارید :