کلهرنیوز

 در شرایط کنونی، با توجه به تحولات اخیر و افزایش تنش‌ها در اثر تجاوز آمریکایی صهیونی به کشور جمهوری اسلامی ایران  و بستن این آبراه توسط کشورمان ؛ تنگه هرمز بیش از پیش به محلی برای تلاقی منافع قدرت‌های جهانی و اعمال نفوذ ایران تبدیل شده است.در این گزارش به بررسی ابعاد مختلف این موضوع، با نگاهی تحلیلی می پردازیم

نقش اقتصادی تنگه هرمز و تاثیرات جهانی

تنگه هرمز شریان حیاتی برای انتقال بخش قابل توجهی از نفت و گاز جهان است. بعضی از کارشناسان تنگه هرمز را برتر از یک سلاح هسته ای برای ایران می دانند. نیکلاس پلهام کارشناس مجله اکونومیست می گوید چیزی که ایران در اختیار دارد و شاید از یک سلاح هسته ای هم برتر باشد کنترلش بر تنگه هرمز است که این ابزار به عنوان یک عامل بازدارنده ای که بسیار قدرتمند تر از یک برنامه هسته ای است عمل می کند.یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار ایران، توانایی آن در بستن یا محدود کردن تنگه هرمز است. پروفسور جان میرشایمر، تحلیلگر برجسته روابط بین‌الملل، معتقد است که ایران “تقریباً همه کارت‌ها را در اختیار دارد” و بستن این تنگه می‌تواند اقتصاد جهانی را به شدت دچار بحران کند. این توانایی، به ایران اجازه می‌دهد تا در برابر فشارهای خارجی، موقعیت قدرتمندی اتخاذ نماید.
محدودیت یا انسداد تردد در این تنگه می‌تواند منجر به بحران‌های اقتصادی جدی در سطح جهانی شود.
به گزارش سی‌ان‌ان صادرات نفت ایران پیش از جنگ حدود یک میلیون بشکه در روز با قیمت ۴۰ تا ۴۵ دلار.
و صادرات فعلی حدود ۱.۷ میلیون بشکه با قیمت بیش از ۱۰۰ دلار شده است.
– طبق برآورد لویی-وینسنت گیو، دریافت عوارض احتمالی از عبور کشتی‌ها می‌تواند تا ۶۰ میلیون دلار در هفته درآمد اضافی ایجاد کند.

رمزارزها و دور زدن تحریم‌ها از نوآوری های ایران

در راستای مقابله با تحریم‌های مالی، ایران در حال بررسی دریافت عوارض و احتمالا درآمدهای نفتی به صورت رمزارز است. این اقدام با هدف جلوگیری از ردیابی و مصادره احتمالی این وجوه توسط کشورهای تحریم‌کننده صورت می‌گیرد و نشان‌دهنده رویکرد نوآورانه ایران در مواجهه با چالش‌های اقتصادی است.
گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که صادرات نفت ایران، علی‌رغم تحریم‌ها، افزایش یافته و ایران با توجه به حق قانونی خود برای وضع عوارض عبور برای کشتی‌هایی که از آب‌های سرزمینی‌اش عبور می‌کنند؛ قادر است با دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری، درآمدهای ارزی قابل توجهی کسب کند. این عوارض که گفته می‌شود بیشتر بر دوش کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهد بود، می‌تواند بر پویایی بازارهای جهانی انرژی تأثیر بگذارد. همچنین، اخلال در این مسیر دریایی، پیامدهای مستقیمی بر اقتصاد کشورهای در حال توسعه، مانند کشورهای آفریقایی، داشته و منجر به افزایش هزینه‌ها و کمبود کالا شده است.

روابط ایران با قدرت‌های جهانی روسیه، چین و اروپا

تحولات اخیر نشان‌دهنده تغییراتی در توازن قدرت جهانی است. به نظر می‌رسد روسیه و چین، منافع استراتژیک عمیق‌تری در ایران نسبت به کشورهای عربی منطقه دارند و از حمایت سیاسی فزاینده‌ای برخوردارند. این حمایت، به ایران یک “چتر حمایتی سیاسی” در سطح بین‌الملل بخشیده و جایگاه کشورمان را تقویت کرده است.
در مقابل، اروپا در حال ارزیابی مجدد روابط خود با آمریکا است .گاردین معتقد است که تنش‌ها با ایران می‌تواند برای اروپا فرصتی باشد تا از وابستگی خود به آمریکا، فاصله بگیرد. تحولات منطقه به فرصتی برای کاهش وابستگی به واشنگتن، به‌ویژه در دوران احتمالی ریاست جمهوری ترامپ، تبدیل شده است.

موضع آمریکا و چالش‌های پیش رو

ایالات متحده، به ریاست جمهوری ترامپ،در این جنگ تلاش کرده است تا با اعمال فشار، کشورایران را به بازگشایی کامل تنگه هرمز وادار کند. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران از اهرم فشار قابل توجهی برخوردار بوده و توانسته است با محدود کردن تردد و دریافت عوارض، موقعیت خود را تحکیم بخشد. علی رقم تلاش‌های آمریکا برای خروج از این مخمصه و توافق آتش بس دو هفته ای؛ایران‌کنترل خود بر تنگه هرمز را تشدید کرده است .با وجود آنکه ترامپ تهدید کرده است در صورت عدم بازگشایی؛ تنگه هرمز را محاصره می کند اما سپاه پاسداران ایران تردد کشتی‌ها را همچنان محدود کرده وعوارض دریافت می‌کند.

در نهایت، می‌توان گفت که تنش‌ها در خاورمیانه، به ویژه با محوریت ایران، معادلات قدرت را به طور اساسی تغییر داده است. ایران با استفاده هوشمندانه از موقعیت ژئوپلیتیکی خود، توانسته است نفوذ و قدرت چانه‌زنی خود را افزایش دهد. در حالی که آمریکا و متحدانش با پیامدهای منفی این تحولات دست و پنجه نرم می‌کنند، نگاه‌ها به سمت ایران دوخته شده است تا مشخص شود چگونه از این موقعیت استراتژیک برای شکل‌دهی به آینده منطقه و روابط بین‌الملل استفاده خواهد کرد. این وضعیت، آینده‌ای را ترسیم می‌کند که در آن نقش ایران به طور فزاینده‌ای پررنگ و تأثیرگذار خواهد بود.

خبر نگار ناهید صیدی  – فعال وکارشناس ارشد رسانه